Inloggen leeromgeving

Tekst logo global horse academy wit

Wormen bij paarden

Hoe herken je ze en wat kun je zelf doen? ​

Wormen bij paarden komen vaker voor dan veel paardeneigenaren denken. Een paard kan er gezond uitzien en toch een wormbesmetting hebben. Tegelijk kunnen signalen zoals vermageren, een doffe vacht of verminderde prestaties verschillende oorzaken hebben, waaronder parasieten.

Omdat deze signalen niet altijd duidelijk zijn, wordt een wormbesmetting in de praktijk soms pas laat herkend. Juist daarom is het belangrijk om te weten welke tekenen kunnen wijzen op wormen en hoe je hier als paardeneigenaar alert op kunt zijn.

Merrie en veulen samen in een weiland

Met het begin van de lente verandert voor veel paarden het dagelijkse management. Weidegang wordt uitgebreid, grasgroei neemt toe en paarden komen vaker in contact met larven van parasieten op de weide. Hierdoor kan de kans op een wormbesmetting in deze periode toenemen.

Dat roept bij veel paardeneigenaren praktische vragen op. Wanneer kunnen wormen een rol spelen bij gezondheidsproblemen? En welke signalen kunnen hierop wijzen?

In deze blog lees je welke tekenen kunnen passen bij wormen bij paarden, welke misverstanden vaak voorkomen en welke stappen je zelf kunt nemen om parasieten beter in beeld te krijgen

wormen paarden4

Wat zijn wormen bij paarden precies?

Wormen zijn parasieten die in het maag-darmkanaal van het paard leven. Afhankelijk van de soort voeden ze zich met darminhoud, bloed of weefsel. In bepaalde situaties kan een wormbesmetting invloed hebben op de gezondheid van het paard.

Niet elke besmetting leidt echter tot ziekteverschijnselen. Veel volwassen paarden dragen een beperkte hoeveelheid wormen zonder duidelijke klachten. Pas wanneer de parasietenbelasting toeneemt, kunnen problemen ontstaan.

Dit risico is groter bij jonge paarden, oudere paarden, dieren met een verminderde weerstand of wanneer managementfactoren — zoals weidehygiëne en groepssamenstelling — de verspreiding van parasieten bevorderen.

De meest voorkomende wormsoorten bij paarden zijn:

  • Kleine bloedwormen (cyathostominae)
  • Grote bloedwormen
  • Spoelwormen (vooral bij jonge paarden)
  • Lintwormen
  • Aarsmaden

Hoe krijgt een paard wormen?

Paarden raken besmet via larven op de weide of in de omgeving. Wormeitjes worden met de mest uitgescheiden, ontwikkelen zich tot larven en worden vervolgens weer opgenomen tijdens het grazen.

Belangrijke risicofactoren zijn onder andere:

  • Weides waar mest blijft liggen
  • Veel paarden op een klein oppervlak
  • Jonge en oude paarden door elkaar
  • Geen gerichte monitoring
  • Vochtig en mild weer (zoals in het voorjaar)

Omdat de cyclus zich continu herhaalt, kan herbesmetting snel optreden, zelfs na een wormenkuur

Hoe herken je wormen bij paarden?​​

Een van de lastigste aspecten van worminfecties is dat de symptomen vaak vaag of niet specifiek zijn. Veel signalen kunnen ook andere oorzaken hebben. Mogelijke aanwijzingen zijn:

  • Vermagering of moeite om op gewicht te blijven
  • Doffe of ruwe vacht
  • Minder glans of vertraagde vachtwissel
  • Verminderde eetlust
  • Lusteloosheid of verminderde prestaties
  • Diarree of wisselende mest
  • Opgezette buik (vooral bij jonge paarden)
  • Schuren van staart of achterhand

Belangrijk om te weten: een paard kan een aanzienlijke wormbesmetting hebben zonder duidelijke symptomen. Andersom betekent vermagering niet automatisch dat wormen de oorzaak zijn.​

Afbeelding blog (3)

Waarom je wormen niet altijd kunt “zien”

Een veelvoorkomend misverstand is dat wormen alleen aanwezig zijn wanneer ze zichtbaar zijn in de mest. In de praktijk is dat lang niet altijd het geval.

De meeste wormsoorten leven grotendeels in het maag-darmkanaal of in de darmwand en zijn met het blote oog niet zichtbaar. Daarnaast bevinden veel parasieten zich een groot deel van hun levenscyclus in ontwikkelingsstadia die niet in de mest te zien zijn.

Alleen bij bepaalde wormsoorten, zoals spoelwormen of segmenten van lintwormen, kunnen soms delen van de parasiet in de mest worden waargenomen.

Het ontbreken van zichtbare wormen betekent daarom niet automatisch dat een paard geen wormbesmetting heeft.

Wanneer moet je extra alert zijn?

Hoewel wormen het hele jaar door voorkomen, zijn er momenten waarop het risico groter is:

  • Begin van het weideseizoen
  • Na een periode met veel regen en milde temperaturen
  • Bij jonge paarden of nieuw aangekochte dieren
  • Wanneer paarden van stal wisselen
  • Bij verminderde weerstand of ziekte
Juist in het voorjaar zien veel eigenaren veranderingen zoals vermagering, minder energie of een moeizame vachtwissel. Wormen kunnen dan een rol spelen, maar zijn zelden de enige factor.

Wat kun je zelf actief doen?​

Hoewel wormen bij paarden niet volledig te voorkomen zijn, kun je met gericht management het risico op hoge besmettingsdruk aanzienlijk verkleinen.

Mestonderzoek

Mestonderzoek is de meest betrouwbare manier om te bepalen of ontwormen nodig is. Hierbij wordt het aantal wormeitjes per gram mest gemeten. Dit geeft inzicht in de mate waarin een paard wormeitjes uitscheidt. Voordelen van mestonderzoek zijn onder andere:
  • Gericht ontwormen in plaats van standaard op vaste momenten
  • Minder risico op resistentie tegen ontwormingsmiddelen
  • Inzicht in de besmettingsdruk binnen een groep paarden of op een weide

Weidemanagement verbeteren

De omgeving speelt een belangrijke rol bij de verspreiding van parasieten. Larven ontwikkelen zich op de weide en kunnen via gras opnieuw door paarden worden opgenomen.

Maatregelen die de besmettingsdruk kunnen verminderen zijn:

  • Minimaal twee keer per week mest verwijderen uit de weide
  • Overbeweiding voorkomen
  • Weides laten rusten of afwisselen wanneer dat mogelijk is
  • Jonge en volwassen paarden gescheiden laten grazen
  • Geen verse paardenmest uitrijden op weides waar paarden grazen

Let op veranderingen bij je paard

Paardeneigenaren zien hun paard dagelijks en merken veranderingen vaak als eerste op. Subtiele signalen kunnen aanleiding zijn om verder te kijken. Voorbeelden van veranderingen die op kunnen vallen zijn:
  • Moeite om op gewicht te blijven ondanks voldoende voer
  • Minder energie of werklust
  • Verandering in mest
  • Verminderde vachtkwaliteit
Deze signalen zijn niet specifiek voor wormen, maar kunnen wel aanleiding zijn om bijvoorbeeld mestonderzoek te laten uitvoeren.

Nieuwe paarden eerst controleren

Nieuwe paarden kunnen parasieten meebrengen zonder dat er duidelijke symptomen zichtbaar zijn. Het laten uitvoeren van mestonderzoek voordat een paard bij de groep komt, kan helpen om verspreiding te beperken.

Veelgemaakte misverstanden over wormen bij paarden

Rond ontwormen bestaan nog veel aannames. Sommige daarvan komen uit oudere adviezen, terwijl inzichten over parasietenbeheer de afgelopen jaren zijn veranderd.
Een paard kan een wormbesmetting hebben zonder duidelijke symptomen. Vooral volwassen paarden kunnen een lage parasietenbelasting dragen zonder zichtbare klachten.
Regelmatig ontwormen zonder voorafgaand mestonderzoek geeft geen zekerheid over de werkelijke besmettingsgraad. Bovendien kan onnodig gebruik van ontwormingsmiddelen bijdragen aan resistentie bij wormen.
De meeste wormsoorten zijn niet zichtbaar in de mest. Veel parasieten leven in de darmwand of worden in ontwikkelingsstadia uitgescheiden die met het blote oog niet te herkennen zijn.

In moderne parasietencontrole wordt steeds vaker gewerkt met gerichte behandeling op basis van mestonderzoek. Daarbij worden alleen paarden behandeld die daadwerkelijk een hogere uitscheiding van wormeitjes hebben.

Waarom resistentie tegen ontwormingsmiddelen toeneemt

In de afgelopen decennia werden paarden vaak routinematig ontwormd volgens vaste schema’s. Onderzoek laat zien dat dit kan bijdragen aan het ontstaan van resistentie: wormen worden minder gevoelig voor bepaalde ontwormingsmiddelen.

Wanneer resistentie ontstaat, kunnen parasieten blijven voortbestaan ondanks behandeling. Dit maakt het op termijn lastiger om worminfecties effectief te controleren.

Daarom wordt tegenwoordig steeds vaker gekozen voor een gerichte aanpak, waarbij ontwormen wordt gebaseerd op mestonderzoek en managementmaatregelen.

Deze aanpak helpt onder andere om:

  • de effectiviteit van ontwormingsmiddelen langer te behouden
  • onnodig gebruik van medicijnen te beperken
  • beter inzicht te krijgen in de parasietenbelasting binnen een groep paarden

Kunnen wormen bij paarden vanzelf verdwijnen?

Bij gezonde volwassen paarden kan het immuunsysteem een lage wormbesmetting soms gedeeltelijk onder controle houden. Daardoor blijft de parasietenbelasting laag en ontstaan er vaak geen duidelijke klachten.

Dit betekent echter niet dat wormen vanzelf volledig verdwijnen. Zonder monitoring kan een besmetting ongemerkt toenemen, bijvoorbeeld door veranderingen in weidegebruik, groepssamenstelling of weerstand van het paard.

Daarom blijft het belangrijk om de parasietenbelasting regelmatig te controleren, bijvoorbeeld met mestonderzoek.

Wanneer is het verstandig een dierenarts te raadplegen?

In de meeste gevallen kunnen worminfecties worden gemonitord met mestonderzoek en goed management. In sommige situaties is het echter verstandig om een dierenarts te laten meekijken.

Dit geldt bijvoorbeeld wanneer een paard:

  • duidelijk vermagert of moeite heeft om op gewicht te blijven
  • aanhoudende diarree of sterk wisselende mest heeft
  • koliekverschijnselen vertoont
  • als jong paard achterblijft in groei of ontwikkeling
  • mogelijk een zware wormbesmetting heeft
Een dierenarts kan beoordelen of aanvullend onderzoek of behandeling nodig is. Tijdige beoordeling helpt om mogelijke complicaties te voorkomen.
Jong paard in zijaanzicht, focus op bouw en ontwikkeling

Wormen horen bij het natuurlijke leefmilieu van paarden. Volledig voorkomen is daarom niet mogelijk, maar de parasietenbelasting wel beheersen.

Door inzicht te krijgen in mogelijke signalen, risicofactoren en praktische maatregelen kun je veel onzekerheid rondom ontwormen verminderen. Regelmatige monitoring, passend weidemanagement en aandacht voor veranderingen bij je paard vormen daarbij een belangrijke basis.

Het doel is niet om alles perfect te doen, maar om bewust en goed geïnformeerd keuzes te maken.

Tablet met mest van een paard, met zichtbare wormen

Meer leren over wormen bij paarden?

In de online cursus leer je hoe worminfecties ontstaan, hoe mestonderzoek werkt en hoe je parasietenbeheer praktisch toepast in de dagelijkse verzorging van paarden.

Bekijk de cursus
Logo Global Horse Academy, tekstvariant

Cursussen

  • Beoordeling en aankoop
  • Gezondheid, verzorging en preventie
  • Paardrijden en training
  • Stalbeheer en management
  • Voeding

Kennisbank

Populair

Tablet met afbeelding van een paard, illustratie van online paardenonderwijs
Basiszorg paard
Managementboek

Contact

Blijf op de hoogte van nieuwe kennis en cursussen

Meld je aan voor de nieuwsbrief en ontvang 15% korting op een online cursus naar keuze.