Peesblessures komen regelmatig voor bij zowel sport- als recreatiepaarden. Vooral de buigpezen in de onderbenen (zoals de oppervlakkige buigpees) zijn gevoelig voor overbelasting.
Pezen herstellen traag, omdat ze weinig doorbloeding hebben. Bij een blessure wordt het beschadigde weefsel vervangen of hersteld, maar de kwaliteit van dat nieuwe weefsel hangt sterk af van de ernst van de schade en de revalidatie.
In veel gevallen ontstaat er littekenweefsel dat minder sterk en elastisch is dan het oorspronkelijke peesweefsel. Met de juiste behandeling en gecontroleerde training kan het herstel echter zo goed verlopen dat de pees weer bijna volledig functioneel wordt.
Daarom is kennis van vroege signalen en een goed opgebouwd revalidatieplan belangrijk voor herstel en toekomstig blessurevrij werk.
Een pees verbindt spieren met botten en zorgt ervoor dat het paard kracht kan overbrengen tijdens beweging.
Bij langdurige of te zware belasting kunnen er kleine scheurtjes (microtrauma’s) in de vezelstructuur ontstaan. Wanneer deze microbeschadigingen zich opstapelen zonder voldoende hersteltijd, raakt het peesweefsel ontstoken of verzwakt, dit noemen we een peesblessure.
Bij milde letsels herstelt de pees vaak volledig, maar bij ernstigere schade wordt het weefsel deels vervangen door bindweefsel (littekenweefsel). Dat maakt de pees iets minder elastisch en gevoeliger voor hernieuwde overbelasting.
De meest getroffen structuur is de oppervlakkige buigpees (Superficial Digital Flexor Tendon, SDFT), en komt vooral voor bij paarden die springen, crossen of op harde bodem werken.
Vroege signalen zijn subtiel, maar belangrijk om snel te herkennen:
De ernst van de kreupelheid zegt niet altijd iets over de omvang van de schade. Een paard kan relatief soepel lijken, maar toch een aanzienlijke scheur in de pees hebben. Alleen een dierenarts kan dit goed beoordelen met echografie.
Verdere belasting kan microscheurtjes vergroten.
Gebruik koud stromend water of iceboots gedurende 15 minuten, meerdere keren per dag in de eerste 48 uur. Dit helpt ontsteking en zwelling te beperken.
Echografie is essentieel om de ernst en locatie van het letsel te bepalen. Soms zijn vervolgscans nodig om het herstel te volgen.
Volledige boxrust wordt tegenwoordig afgeraden. Onder begeleiding van een dierenarts start men vaak met gecontroleerde beweging zodra dat verantwoord is, dit bevordert de doorbloeding en vezeloriëntatie.
Traditionele behandeling richt zich op het verminderen van ontsteking en het ondersteunen van herstel door gecontroleerde beweging, juiste voeding en een zorgvuldig opgebouwd revalidatieplan.
Daarnaast worden steeds vaker aanvullende therapieën onderzocht:
| Therapie | Wetenschappelijke basis | Opmerking |
|---|---|---|
| Stamceltherapie (MSC) | Verbeterde vezelstructuur en lagere herblessurekans in gecontroleerde studies (Smith et al., Equine Vet. J., 2013). | Veelbelovend, maar niet altijd nodig. |
| Platelet-Rich Plasma (PRP) | Bevat groeifactoren die herstel kunnen stimuleren (Front. Vet. Sci., 2022). | Resultaten wisselend; timing cruciaal. |
| Shockwave-therapie | Kan doorbloeding en celactiviteit stimuleren. | Alleen uitvoeren door ervaren dierenarts. |
| Laser– en magneettherapie | ⚠️ Geen bewezen effect op peesherstel; gebruik wordt niet wetenschappelijk ondersteund. | Alleen experimenteel of als comfortmaatregel toepassen. |
Het herstel van een peesblessure duurt meestal 6 tot 12 maanden, afhankelijk van de ernst van het letsel en de naleving van het revalidatieplan. Te snel hervatten van training is een van de belangrijkste oorzaken van terugkerende blessures.
Een goed revalidatieplan verloopt in fasen, waarbij elke stap zorgvuldig wordt afgestemd op de ernst van het letsel en de voortgang van het herstel.
Rust, koelen en ontstekingsremming.
Gecontroleerd stappen aan de hand; regelmatige echografische controle om de voortgang te volgen.
Geleidelijk meer beweging, lichte draf onder begeleiding van dierenarts of fysiotherapeut.
Rustig herintroduceren van werk, eerst op zachte bodem en daarna progressief zwaarder.
Onderzoek en klinische ervaring laten zien dat een gestructureerd revalidatieplan de kans op goed herstel aanzienlijk vergroot (Gillis, AAEP Proceedings, 2008). De exacte duur en resultaten verschillen echter per paard, afhankelijk van de ernst van de blessure, de naleving van het revalidatieplan en individuele factoren zoals leeftijd, trainingsniveau en peestype.
Helemaal voorkomen kan niet, maar het risico is te verkleinen met een zorgvuldige trainingsaanpak:
Door alert te zijn op kleine veranderingen kun je vaak voorkomen dat een beginnende irritatie uitgroeit tot een ernstige blessure.
Meld je aan voor de nieuwsbrief en ontvang 15% korting op een online cursus naar keuze.
